योग वेलनेस इन्स्ट्रक्टर कोर्स: अभ्यासक्रम आणि शिक्षण

एक गंमत सांगतो. मी जेव्हा हा कोर्स करायचं ठरवलं, तेव्हा माझी आई म्हणाली, "अरे, तुला तर सूर्यनमस्कार येतोच की, मग तीन महिने काय शिकणार?" तिचा हा प्रश्न अगदी रास्त होता, आणि खरं सांगू का - कोर्स संपल्यावर मला कळलं की आसन येणं ही तर फक्त सुरुवात होती. योग शिकवणं म्हणजे नेमकं काय, हे मला त्या तीन महिन्यांत समजलं. तुमच्याही मनात हाच प्रश्न असेल - "या कोर्समध्ये नेमकं काय शिकवतात?" चला, आज मनमोकळेपणाने सगळा अभ्यासक्रम उलगडून सांगतो.

पहिला भाग: आसनांचा खोल सराव

हो, आसनं शिकवली जातात - पण तुम्ही विचार करता त्यापेक्षा खूप वेगळ्या पद्धतीने. इथे फक्त "आसन कसं करायचं" नाही, तर "ते दुसऱ्याला कसं करून घ्यायचं" हे शिकवलं जातं. प्रत्येक आसनाची योग्य पद्धत, त्यातल्या सामान्य चुका, आणि कोणाला कुठलं आसन टाळायला सांगायचं - हे बारकावे इथे कळतात. एखाद्या साठीच्या काकूंना ताडासन शिकवणं आणि एखाद्या तरुणाला - दोन्ही वेगळं, आणि तेच खरं कौशल्य.

दुसरा भाग: प्राणायाम आणि षट्कर्म

श्वास ही योगातली सगळ्यात मोठी शक्ती आहे, आणि तीच बहुतेकांना नीट माहीत नसते. या कोर्समध्ये प्राणायामाचे विविध प्रकार - अनुलोम-विलोम, भ्रामरी, कपालभाती - योग्य क्रमाने आणि सुरक्षिततेने शिकवले जातात. सोबतच षट्कर्म म्हणजे शरीरशुद्धीच्या क्रियांची ओळखही करून दिली जाते. मला आठवतं, भ्रामरी नीट शिकल्यावर माझ्या एका विद्यार्थ्याची रात्रीची झोपच सुधारली.

तिसरा भाग: योगाचे तत्त्वज्ञान आणि मूळ

योग म्हणजे फक्त शरीराची कसरत नाही - त्यामागे हजारो वर्षांचं तत्त्वज्ञान आहे. पतंजलींची योगसूत्रं, यम-नियम, अष्टांग योग यांची सोपी ओळख इथे होते. हे शिकल्यावर तुम्ही केवळ "एक्सरसाइज करवणारे" राहत नाही, तर खऱ्या अर्थाने योगशिक्षक बनता. विद्यार्थ्यांना जेव्हा तुम्ही योगामागचं 'का' सांगता, तेव्हा त्यांचा तुमच्यावरचा विश्वास आणखी वाढतो.

चौथा भाग: शरीरशास्त्र आणि शरीरक्रियाशास्त्र

हा भाग अनेकांना अनपेक्षित वाटतो, पण तो अत्यंत महत्त्वाचा आहे. सुरक्षितपणे शिकवायचं असेल तर शरीराची रचना कळायलाच हवी - स्नायू, सांधे, पाठीचा कणा आणि श्वसनसंस्था यांची मूलभूत माहिती इथे मिळते. यामुळेच तुम्ही एखाद्याला दुखापत होणार नाही याची काळजी घेऊ शकता. गुडघेदुखी असलेल्या व्यक्तीला काय टाळायचं, हे कळणं किती गरजेचं आहे ना!

पाचवा आणि सर्वात मोलाचा भाग: शिकवण्याचं कौशल्य

हा तो भाग आहे जिथे तुमचं खरं रूपांतर होतं. वर्ग कसा सुरू करायचा, सूचना कशा द्यायच्या, वेगवेगळ्या वयाच्या-क्षमतेच्या लोकांना एकत्र कसं सांभाळायचं, आवाजाचा वापर कसा करायचा - हे सगळं इथे शिकवलं जातं. आणि सर्वात महत्त्वाचं - 200 लाइव्ह क्लासेसमध्ये तुम्ही हे प्रत्यक्ष अनुभवता, फक्त पुस्तकात वाचत नाही. हेच या कोर्सचं खरं बलस्थान आहे. हा कोर्स नेमका कोणासाठी सर्वात योग्य आहे हे जाणून घ्यायचं असेल तर आमचा हा लेख वाचा - कोणी सामील व्हावं आणि खरे फायदे.

हे सगळं तीन महिन्यांत, फक्त ₹16,000 मध्ये

एवढा सखोल अभ्यासक्रम - आसन, प्राणायाम, तत्त्वज्ञान, शरीरशास्त्र आणि शिकवण्याचं कौशल्य - हे सगळं 3 महिन्यांत, सुमारे 200 लाइव्ह क्लासेसमधून, आणि तेही सरकारमान्य सर्टिफिकेटसह. फी आहे ₹16,000, आणि एकरकमी भरणं जड वाटलं तर ₹6,000 x 3 अशी सोपी EMI आहे. आंतरराष्ट्रीय योग दिनाच्या आसपास IDYYWI कोड वापरून हाच कोर्स ₹14,000 मध्ये मिळतो. इतर सर्टिफिकेशनशी तुलना करायची असेल तर आमचा हा लेख उपयुक्त ठरेल - YWI विरुद्ध इतर सर्टिफिकेशन.

हा सगळा अभ्यास प्रत्यक्ष कसा शिकवला जातो?

अभ्यासक्रमाची यादी वाचून काहींना वाटेल, "एवढं सगळं ऑनलाइन कसं जमणार?" म्हणून जरा प्रत्यक्ष चित्र सांगतो. हा कोर्स रेकॉर्ड केलेल्या व्हिडिओंचा नाही - इथे 200 थेट (लाइव्ह) क्लासेस आहेत. ठरलेल्या वेळी तुम्ही घरूनच लिंकवर क्लिक करून वर्गात सामील होता, शिक्षक समोर असतात, ते आजचा धडा समजावतात, स्वतः करून दाखवतात आणि मग तुमच्याकडून सराव करून घेतात.

मधेच शंका आली - "सर, या आसनात पाठ दुखतेय" - तर तुम्ही तिथेच विचारता, आणि शिक्षक लगेच मार्गदर्शन करतात. हाच व्हिडिओ आणि लाइव्हमधला मोठा फरक. व्हिडिओ तुमच्या प्रश्नाचं उत्तर देत नाही; खरा गुरू देतो. त्यामुळे आसन असो वा शरीरशास्त्र, प्रत्येक भाग तुम्हाला नीट समजूनच पुढे जातो.

अभ्यासाची भीती वाटतेय? हे वाचा

अनेकांना ही यादी बघून धाकधूक होते - "इतकं शिकायचं, मला जमेल का?" पण एक गोष्ट लक्षात ठेवा:

• प्रत्येक विषय मुळापासून, टप्प्याटप्प्याने शिकवला जातो - एकदम सगळं डोक्यावर पडत नाही.
• शरीरशास्त्रासारखे विषयही सोप्या भाषेत, रोजच्या उदाहरणांतून समजावले जातात.
• वारंवार सराव आणि पुनरावृत्तीमुळे कठीण वाटणारं आपोआप सोपं होत जातं.
• चुकलं तर शिक्षक रागावत नाहीत - उलट प्रेमाने सुधारून घेतात.

मी 55 वर्षांच्या गृहिणींपासून 22 वर्षांच्या तरुणांपर्यंत सगळ्यांना हा अभ्यास सहज पेलताना पाहिलं आहे. गरज फक्त नियमिततेची, बुद्धिमत्तेची नव्हे.

हा कोर्स नेमका कोणासाठी योग्य आहे?

एवढा सखोल अभ्यासक्रम बघून वाटेल, "हे माझ्यासाठी आहे का?" तर सांगतो - हा कोर्स खास त्यांच्यासाठी आहे जे मनापासून योग शिकवू इच्छितात: नियमित सराव करणारे, घराजवळ सन्मानाचं काम शोधणाऱ्या गृहिणी, वेळ आणि अनुभव असलेले निवृत्त लोक, आणि करिअर बदलू पाहणारे नोकरदार. लवचिक शरीर किंवा मोठी पदवी लागत नाही - फक्त प्रामाणिक सराव आणि शिकण्याची तयारी हवी. जर तुम्हाला वाटत असेल की तुमच्यात हे आहे, तर हा अभ्यासक्रम तुमच्यासाठीच आहे.

एक प्रामाणिक गोष्ट

मी तुम्हाला खोटी स्वप्नं दाखवणार नाही. एवढा अभ्यासक्रम आहे म्हणजे मेहनतही तेवढीच लागते. नियमित लाइव्ह क्लासला यावं लागतं, घरी सराव करावा लागतो. जे फक्त "सर्टिफिकेट मिळेल" म्हणून येतात, त्यांना थोडं जड जातं. पण जे मनापासून शिकतात, त्यांच्यासाठी हा प्रवास खूप समृद्ध करणारा असतो.

शेवटी, मनापासून

माझ्या आईला आज कळलं आहे की त्या तीन महिन्यांत मी नेमकं काय कमावलं - फक्त आसनं नव्हे, तर लोकांना घडवण्याचं कौशल्य. आज मी जेव्हा एखाद्याला ताठ उभं राहताना पाहतो, तेव्हा त्या अभ्यासक्रमातला प्रत्येक धडा सार्थ वाटतो.

तुमच्या मनात जर हा विषय रेंगाळत असेल, तर त्या आवाजाकडे दुर्लक्ष करू नका. तयार वाटल्यावर स्वस्ति भारतसोबत Yoga Wellness Instructor course एकदा नक्की पाहा. वेळ घ्या, प्रश्न विचारा, आणि जिथे आहात तिथूनच सुरुवात करा. मॅट तुमची वाट पाहतेय.