એક વાત કહું? જ્યારે મેં પહેલી વાર યોગ શીખવવાનું શરૂ કર્યું, ત્યારે મારા પપ્પાએ ચિંતાથી પૂછ્યું હતું, "બેટા, આમાં કમાણી કેટલી? ઘર કેમ ચાલશે?" તેમનો સવાલ ખોટો નહોતો. અમદાવાદમાં અમારા જેવા મધ્યમવર્ગી ઘરમાં "કારકિર્દી" એટલે નોકરી, પગાર, સ્થિરતા. તો આજે હું એ જ સવાલનો પ્રામાણિક જવાબ આપવા બેઠો છું - YWI પછી ખરેખર કારકિર્દી અને કમાણી કેવી હોય છે. ન વધારીને, ન ઘટાડીને.
પહેલાં એક પ્રામાણિક વાત
હું તમને એવું નહીં કહું કે "આ કોર્સ કરો અને રાતોરાત લાખો કમાઓ." એવું બોલનારા લોકોથી સાવધ રહેજો. યોગ શીખવવું એ ધીરે ધીરે વધતો, પણ ટકાઉ અને સન્માનજનક વ્યવસાય છે. શરૂઆતમાં કમાણી ઓછી લાગે, પણ જેમ તમારું નામ થાય, વિદ્યાર્થીઓ વધે, તેમ આવક પણ સ્થિર થતી જાય. મેં આ જાતે અનુભવ્યું છે.
YWI પછી ક્યાં ક્યાં દરવાજા ખૂલે છે?
સૌથી સારી વાત એ છે કે એક જ સર્ટિફિકેટ સાથે અનેક રસ્તા ખૂલે છે:
- શાળાઓ - CBSE અને અન્ય શાળાઓમાં હવે યોગ શિક્ષક જરૂરી બન્યા છે.
- જિમ અને ફિટનેસ સેન્ટર - જ્યાં યોગ ક્લાસની માંગ સતત વધી રહી છે.
- હાઉસિંગ સોસાયટી - પોતાના વિસ્તારમાં જ સવાર-સાંજના બેચ.
- કોર્પોરેટ ઓફિસ - કર્મચારીઓના તણાવ માટે કંપનીઓ યોગ સેશન રાખે છે.
- ઓનલાઇન ક્લાસ - જ્યાં તમે ઘરે બેઠાં દેશ-વિદેશના વિદ્યાર્થીઓને શીખવી શકો.
એટલે તમે એક જ જગ્યાએ બંધાયેલા નથી. ઘણા ઇન્સ્ટ્રક્ટર સવારે સોસાયટીમાં, બપોરે ઓનલાઇન અને સાંજે જિમમાં - એમ અલગ અલગ આવકના સ્રોત બનાવે છે. અને ધ્યાન રાખજો, જેમ તમારું નામ થાય તેમ લોકો પોતે જ તમને શોધતા આવે છે - એક સંતુષ્ટ વિદ્યાર્થી બીજા ચારને લઈ આવે છે.
તો ખરેખર કમાણી કેટલી? (સાચા આંકડા)
ચાલો સીધા આંકડા પર આવીએ. આ શહેર, સમય અને મહેનત પર આધાર રાખે છે, પણ એક અંદાજ આપું:
- અંશકાલિક શરૂઆત - એક-બે નાના બેચથી મહિને થોડા હજાર રૂપિયા.
- નિયમિત બેચ સાથે - મહિને ₹25,000 થી ₹40,000.
- પૂર્ણ સમય, પોતાના સ્ટુડિયો કે ઓનલાઇન સાથે - ₹50,000 થી ₹60,000 કે તેથી પણ વધુ.
વ્યક્તિગત (પર્સનલ) ક્લાસમાં તો એક જ વિદ્યાર્થી પાસેથી મહિને સારી એવી ફી મળે છે. અને સૌથી સારી વાત - આ કામમાં કોઈ ઉપરી નથી, કોઈ ફિક્સ્ડ સમય નથી. તમે તમારા માલિક છો.
એ "સર્ટિફિકેટ" જ કેમ ફરક પાડે છે?
તમે વિચારશો, "યોગ તો હું એમ પણ શીખવી શકું, સર્ટિફિકેટની શી જરૂર?" પણ સાચું કહું - આજકાલ લોકો, શાળાઓ અને કંપનીઓ ભરોસો કરતાં પહેલાં યોગ્યતા જુએ છે. સરકારમાન્ય (YCB/આયુષ) સર્ટિફિકેટ તમને એ વિશ્વસનીયતા આપે છે જેનાથી તમે વધુ સારી ફી માંગી શકો છો. આ જ ફરક છે "ગાર્ડનમાં યોગ કરાવનાર ભાઈ" અને "પ્રમાણિત યોગ વેલનેસ ઇન્સ્ટ્રક્ટર" વચ્ચે. આ કોર્સ ખાસ કોના માટે છે એ જાણવા અમારો આ લેખ વાંચો - કોણે જોડાવું અને સાચા ફાયદા.
આ બધું શરૂ થાય છે એક કોર્સથી
આ આખી કારકિર્દીની શરૂઆત થાય છે 3 મહિનાના આ કોર્સથી, જેમાં લગભગ 200 લાઇવ ક્લાસ છે. ફી છે ₹16,000, અને એકસાથે ભરવું ભારે લાગે તો ₹6,000 x 3 ની સરળ EMI છે. આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસે IDYYWI કોડથી આ જ કોર્સ ₹14,000 માં મળે. વિચારો - એક વારના આ ખર્ચ સામે વર્ષો સુધીની કમાણી. કઈ રીતે એડમિશન લેવું એ માટે અમારો આ લેખ ઉપયોગી થશે - YWI ની સંપૂર્ણ ગાઇડ.
એક દિવસ, ત્રણ કમાણીના રસ્તા - એક ઉદાહરણ
આ કેવી રીતે કામ કરે એ સમજવા મારી એક વિદ્યાર્થિની મીનાનું ઉદાહરણ લઈએ. તે સવારે 6 થી 7 પોતાની સોસાયટીમાં મહિલાઓનો એક બેચ ચલાવે છે. પછી ઘરકામ પતાવીને બપોરે 11 વાગ્યે એક ઓનલાઇન વ્યક્તિગત ક્લાસ લે છે - એક NRI બહેન દુબઈથી જોડાય છે. અને સાંજે અઠવાડિયામાં ત્રણ દિવસ નજીકના જિમમાં યોગ સેશન લે છે.
ત્રણેય મળીને તેની મહિનાની આવક સારી એવી થાય છે - અને એ પણ ઘરની જવાબદારીઓ સંભાળીને. મુદ્દો એ છે કે એક જ સર્ટિફિકેટથી તમે અલગ અલગ સ્રોત ઊભા કરી શકો છો. બધું એક જ જગ્યાએ બંધાયેલું નથી. જેમ જેમ નામ થાય, તેમ તેમ આ દરેક રસ્તો પહોળો થતો જાય.
એક નાની, પણ સાચી ચેતવણી
પ્રામાણિકતાથી કહું - કમાણી આપોઆપ નથી આવતી. શરૂઆતમાં થોડી ધીરજ, થોડી મહેનત, અને પોતાનું નામ બનાવવાનો સમય જોઈએ છે. જે લોકો "સર્ટિફિકેટ મળ્યું એટલે પૈસા આવશે" એમ માને છે, તેઓ નિરાશ થાય છે. પણ જે લોકો સાચા મનથી શીખવે છે, વિદ્યાર્થીઓની કાળજી લે છે, તેમની પાસે ધીરે ધીરે લોકોની લાઇન લાગે છે.
પૈસા કરતાં પણ મોટી કમાણી
એક વાત જે પગારના આંકડામાં ક્યારેય નહીં દેખાય. જ્યારે તમે કોઈ વૃદ્ધને ફરી ટેકા વગર ઊભા થતાં જુઓ, કોઈ તણાવગ્રસ્ત યુવાનના શ્વાસ ધીમા થતાં જુઓ, ત્યારે જે સંતોષ મળે છે - એ કોઈ નોકરીમાં નથી. યોગ શીખવવું એ માત્ર કમાણી નથી, એ એક સેવા પણ છે. અને સૌથી સારી વાત, આ સેવા કરતાં કરતાં તમારો પોતાનો અભ્યાસ પણ ઊંડો થતો જાય છે, તમે વહેલા ઊઠો છો, વધુ શિસ્તબદ્ધ બનો છો. એટલે આ કારકિર્દી તમને બે રીતે સમૃદ્ધ કરે છે - ખિસ્સામાં અને મનમાં.
છેલ્લે, દિલથી
આજે મારા પપ્પા ગર્વથી કહે છે કે તેમનો દીકરો "યોગ સર" છે. જે વ્યવસાયની તેમને ચિંતા હતી, એ જ આજે અમારા ઘરની સ્થિરતા બન્યો છે. પણ એથીય વધુ - રોજ સવારે કોઈને સ્વસ્થ થતાં જોવાનો જે સંતોષ મળે છે, એ કોઈ પગારમાં નથી.
જો તમારા મનમાં પણ આ સપનું રમતું હોય, તો એને પૈસાના ડરથી દબાવી ન દેશો. તૈયાર લાગે ત્યારે સ્વસ્તિ ભારત સાથે Yoga Wellness Instructor course એક વાર જરૂર જુઓ. સમય લો, સવાલ પૂછો, અને જ્યાં છો ત્યાંથી જ શરૂ કરો. યાદ રાખજો - દરેક મોટા યોગ શિક્ષકે પણ ક્યારેક પહેલું પગલું ભર્યું જ હતું, અને એ પગલું આજે તમારી સામે છે. મેટ તમારી રાહ જુએ છે.